Archive for the ‘Evidence-based medicine’ Category

EBM hooglereaar

2011/04/01

Sinds 22 maart j.l. bebben we een officiële EBM hoogleraar. Rob Scholten, directeur van het Dutch Cochrane Center, hield toen zijn oratie getiteld ‘Hoe sterk is het eenzame bewijs‘. In zijn rede ging hij uitgebreid in op de problemen die tijdens het schrijven van systematische reviews naar voren komen: onvolledige publicaties, niet gepubliceerd onderzoek, de industrie die gegevens achterhoudt, en het opzetten van trial registers, waar tegenwoordig nieuw onderzoek bij moet worden aangemeld.
Zeer beknopt ging hij in wat we de komende jaren van zijn leerstoel mogen verwachten: reviews uiteraard, verbeteringen in het traject om tot publicatie te komen, openbaarmaken van alle onderzoeksgegevens.

Advertenties

Goodbye PubMed, hello raw data

2011/01/28

Onder deze titel publiceerde de BMJ op 12 januari j.l. een editorial van Fiona Godley, editor van de BMJ. Een pakkende titel zeker voor medisch informatiespecialisten, die dagelijks in PubMed zoeken.
Al jaren pleit de Cochrane Collaboration voor openheid van gegevens voor klinische studies. Een eerste stap in de goede richting was het verplicht stellen door de belangrijke medische tijdschriften van een trial nummer, ISRCTN (International Standard Randomised Controlled Trial Number Register). Alle nieuwe trials krijgen zo’n nummer (of zouden zo’n nummer moeten krijgen). Het register waar al deze trials in te vinden zijn is ondergebracht bij de WHO, en voor een ieder toegankelijk en doorzoekbaar.

Fiona Godley gaat in haar stuk nog verder: al het onderzoeksmateriaal, dat tijdens een studie wordt aangemaakt, alle gegevens van patiënten, bijwerkingen, moet ter beschikking komen van auteurs die een systematische review willen schrijven. Zij deed haar oproep naar aanleiding van het weerbarstige gedrag van Roche wat betreft het gebruik van oseltamivir (Tamiflu), een neuramidase remmer, als behandeling om geen griep te krijgen en om de symptomen van griep te verminderen. Aanleiding voor haar editorial was een update van een Cochrane review over griepvaccinatie en het gebruik van neuramidase remmers bij gezonde volwassenen., en een publicatie in BMJ (Jefferson et al) over de moeilijkheden die de Cochrane auteurs hebben ondervonden om alle data boven water te krijgen, en wat dus uiteindelijk niet is gelukt.
Er bleek slechts één onderzoek beschikbaar (met incomplete gegevens en uitgevoerd in opdracht van Roche) dat positieve data beschreef over Tamiflu. In hun update hebben de auteurs daarom hun conclusie over Tamiflu herroepen, die eigenlijk gebaseerd was op dit ene incomplete artikel. Herhaaldelijke verzoeken aan de auteurs van het Tamiflu artikel mochten niet baten. Ook herhaalde verzoeken aan Roche, het bedrijf dat Tamiflu maakt, leverden niet op.
Het zou dus heel goed kunnen dat de werking van Tamiflu op lucht is gebouwd. Roche wil geen opening van zaken geven, het enige positieve artikel over Tamiflu is door Roche gesponsord, en hierin zijn niet alle trialgegevens in verwerkt.
Godley pleit er dan ook voor dat altijd alle onderzoeksgegevens verplicht beschikbaar moeten komen: “Reviewers must assess entire trial programmes, and so new tools and methods are needed.” Voor auteurs van systematische reviews zal dat aanzienlijk meer werk opleveren.

Information overload

2010/12/22

In het kerstnummer van BMJ staat een editorial van Richard Smith over hoe om te gaan met het teveel aan informatie: Strategies for coping with information overload. Het is een commentaar en aanvulling op een artikel dat is geschreven door Fraser and Dunstan: On the impossibility of being expert. Vooral de laatste zin uit de editorial is aardig:

“Will we ever solve the problem of information overload?” I imagine myself asking God as I arrive in heaven. “Sure,” he’ll answer, “but not in my lifetime.”

.

WEB&Z bijeenkomst

2010/12/03

Afgelopen dinsdag was de WEB&Z weer bijeen. Dit keer in Diemen bij het CVZ (met dank aan Marli van Amsterdam). Het was echt een volle bak met 34 collega’s, die de kou hadden getrotseerd.
Terugkerend thema is de vraag naar literatuuronderzoek binnen ziekenhuizen voor het maken van (systematische) reviews. Net of er geen gewoon onderzoek meer plaatsvindt. Alhoewel, volgens een recent PloS artikel (zie vorige post over de Science Citation Index), wordt er gemiddeld dagelijks de uitkomst van zo’n 75 trials gepubliceerd.
Een ander issue dat de aandacht vraagt is het opleiden van artsen en verpleegkundigen om in met name PubMed te kunnen zoeken. Om evidence te vinden voor een bepaald medisch probleem. Met de publicatie van 11 systematische reviews per dag (zie het PloS artikel) zou dat niet moeilijk horen te zijn. Even kijken in de Cochrane Library en klaar is Kees. Zo werkt het in de praktijk natuurlijk niet. Veel onderwerpen zijn binnen Cochrane nog niet gecoverd. Het gaat bij Cochrane vooral om interventiereviews, alhoewel daar verandering in komt.
In een recente publicatie van Hurwitz & Slawson wordt de stelling geponeerd of er tijdens de opleiding in plaats van evidence-based medicine niet beter information management kan worden gedoceerd. Het is met name geschreven vanuit een orthopedisch perspectief, maar kan voor collega’s, die onderwijs geven ook interessant zijn om kennis van te nemen. Dit is lijkt mij niet alleem een discussie voor medische specialisten, maar ook voor medisch informatiespecialisten.

Evidence slecht voor de gezondheid?

2010/11/12

In de BMJ een prikkelend commentaar van Des Spencer, huisarts in Glasgow: Why evidence is bad for your health. Overdreven of zit er een grond van waarheid in? Oordeel zelf.

Webliography

2010/10/01

De Cochrane Collaboration heeft een zgn Webliography gepubliceerd, een overzicht van bronnen op het gebied van evidence based medicine. Citaat:
This webliography presents an overview of the most important print and online resources for evidence-based health care and medicine. The recommendations for books, articles and online resources are browseable by speciality, such as epidemiology, statistics, literature appraisal, reporting guidelines, and more. The other resources, such as databases and journals, are listed alphabetically.
Er is een overzicht voor:

  • boeken, artikelen en online bronnen (guidelines, publicaties op het gebied van epidemiologie en statietiek, enz)
  • databases
  • journals
  • patient resources
  • tutorials en tools die gebruikt kunnen worden bij evidence based health care
  • web 2.0 bronnen (blogs, podcasts)

Neem een kijkje! Er zit mooi materiaal tussen.

Clinical Knowledge Summaries

2010/08/27

Sinds een paar maanden krijg ik van de NHS uit Engeland een overzicht in mijn mailbox over verschillende medische onderwerpen. De NHS noemt dit Clinical Knowledge Summaries (CKS). In het augustus ‘nummer’ komen b.v. Analgesia – mild-to-moderate pain (new) , Breathlessness (new), Corticosteroids – topical (skin, nose and eyes) (new) en Hypercalcaemia (new) aan bod

Het zijn of nieuwe onderwerpen of updates van een reeds bestaande samenvatting. Zo zijn er o.m. van de volgende onderwerpen (clinical topics)  CKS beschikbaar: carciovascular, gastrointestinal, infections, preventive medicine en palliative care.

Onder Cardiovasculare worden over o.m. de volgende onderwerpen een samenvatting geschreven: angina, CVD risk assessment en hypercholesterolaemia.

Als je een onderwerp nader wilt bekijken, is een simpele klik voldoende om een kort overzicht van de ziekte en ziektebeeld te krijgen. Onderaan die webpagina staat nog een link “In depth” waar nog meer informatie te krijgen is. Trouwens de database is ook met trefwoorden doorzoekbaar.

Het is een goede bron om eens doorheen te lopen voor algemeen medische problemen. Je moet je wel eerst registreren.

UptoDate en andere Point of Care tools

2010/05/31

Op de laatste WEB&Z bijeenkomst kwam onder meer UptoDate ter sprake in vergelijking met andere aanbieders. Zelf ben ik niet zo met dit soort producten in de weer, dus mijn input in deze discussie was niet zo groot. Rond dezelfde tijd kwam er via de medlib lijst een tweetal posts langs die allebeide hierover berichten. Aangezien er interessante links bij zaten, wil ik deze hier aan de lezers ter informatie voorleggen.
Dean Giustini geeft een mooi overzicht van alle POC’s op de HLWIKI Canada – A wiki for health librarians

Margaret Bandy heeft een overzicht gepost op de MLA/HLS wiki, waarin o.m. DynaMed, UpToDate and “FirstConsult – toegang via MD Consult” met elkaar worden vergeleken.

(Systematische) reviews

2010/04/16

Ook bij het schrijven van systematische reviews, is ook bias mogelijk. In de tijd dat ik nog gewone reviews of overzichtsartikelen schreef, kon je naar een bepaald resultaat toe werken, naar de boodschap die je wilt laten horen. Systematisch zoeken in databases bestond toen nog niet, althans ik had er nog nooit van gehoord. Dan spreek ik over 20 jaar geleden, en over niet-medisch onderzoek.
Tegenwoordig gaat dat wat anders, zeker bij het proces van het schrijven van een Cochrane review. Van te voren wordt aangegeven wat de primaire en secondaire uitkomsten zijn, die je wilt onderzoeken, en welke methodes daarvoor gehanteerd (gaan) worden.
Toch kan het fout gaan. Recentelijk hebben Kirkham et al in PlosOne een artikel gepubliceerd met als titel: Bias Due to Changes in Specified Outcomes during the Systematic Review Process.
Zij hebben aangetoond dat er verschillen kunnen voorkomen tussen de ‘outcomes’ zoals dat in het Cochrane protocol is gepubliceerd en die van het daaropvolgend geschreven Cochrane review. Er worden nieuwe uitkomsten toegevoegd, veranderd, dan wel verwijderd.
Deze wijzigingen in de doelstellingen van je review/protocol kan dus tot bias leiden. Immers, als je de resultaten van je literatuuronderzoek niet de gewenste opbrengst geeft, kun je de ‘outcome’ aanpassen. In veel gevallen zal dit worden vermeld in een stukje ‘differences between protocol and review’, wat een onderdeel hoort te zijn in het Cochrane review indien van toepassing, maar een aantal auteurs doet dit kennelijk niet. Kirkham et al hebben 297 reviews onderzocht. Bij 28 reviews werden verschillen gevonden tussen protocol en het review. Van deze 28 reviews werd bij 8 (29%) verschillen gevonden in de gerapporteerde primary outcome in the protocol en die in het daarna geschreven review, zonder dat dit verschil werd verklaard. De veranderingen werden gemaakt nadat alle resultaten van het literatuuronderzoek bekend waren.
Dit moet zeker een punt van aandacht worden voor alle Cochrane review groepen om deze vorm van bias zoveel mogelijk te voorkomen. Inmiddels is issue 4 van 2010 van de Cochrane Library uit, behalve dan dat Central nog niet is ge-update door technische problemen. Zelf vind ik het onhandig dat er nergens op de voorpagina te zien is in welk issue je zit te kijken. Als je niet op de hoogte bent als eindgebruiker van de data waarop er content bijkomt, is dit lastig om uit te vinden. Iedereen, die vindt dat het issue nummer, dan wel de update-datum weer makkelijk zichtbaar wordt, zou ik willen vragen bij Wiley, de uitgever van de Cochrane Library, hierover een mail te sturen.
Er zijn berichten dat in Duitsland nu alle universiteiten toegang hebben tot de Cochrane library. De German Research Foundation en de German Central Medical Library zorgen voor een deel van de funding om dit te kunnen betalen.  Van deze German National Academic Opt-In Consortium mogen alle academische instituten and universiteitsziekenhuizen in Duitsland gebruik maken. Van 2010 tot 2019 geldt deze overeenkomst.

Nog een ander bericht over reviews: In de Scientist heeft een artikeltje gestaan met als titel: Down with reviews. Je moet je aanmelden om het te kunnen lezen. Hier is het probleem dat review (en dan neem ik even aan ‘gewone’ reviews), te vaak worden geciteerd, en dus hoog in de rankings terecht komen. Vaker dus dan het originele werk, dat in het review wordt besproken. Zou het ook voor Cochrane reviews gelden?

Vallen

2010/03/05

De Cochrane Journal Club heeft net issue 5 uitgebracht. Het review dat besproken wordt is: Interventions for preventing falls in older people in nursing care facilities and hospitals. Een belangrijk onderwerp in een samenleving waarin de populatie steeds ouder wordt